Số lượng truy cập

Đang truy cậpĐang truy cập : 33


Hôm nayHôm nay : 441

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 11381

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 724308

Giới thiệu

Đôi nét về giáo sư Cao Ngọc Lân

ĐÔI NÉT GIỚI THIỆU VỀ GIÁO SƯ, TIẾN SĨ CAO NGỌC LÂN Họ và tên:                 CAO NGỌC LÂN           Giới tính: Nam Ngày, tháng, năm...

Giao su Cao Ngoc Lan

Trang nhất Bài viết» Tâm linh»

LÌ XÌ NGÀY TẾT - NIỀM VUI VÀ NỖI BUỒN

Thứ bảy - 07/02/2015 05:57
Phong tục tặng tiền mừng tuổi (lì xì) ngày Tết Nguyên Đán có ý nghĩa chúc sức khỏe, may mắn và đem lại niềm vui cho mọi người, nhất là trẻ em. Xưa kia, ở Trung Quốc, tiền mừng tuổi là một vòng đỏ xâu 100 cắc tiền đồng, biểu hiện cho lời chúc sống lâu trăm tuổi. Ngày nay, tiền mừng đầu năm, tượng trưng cho sự may mắn, thành đạt, được cho vào phong bì màu đỏ, in hoa văn đẹp mắt gọi là bao lì xì. Phong tục này phổ biến ở một số nước châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam... Tuy nhiên, ít ai biết rằng, tục lì xì có xuất xứ từ Trung Quốc.
1. Nguồn gốc của lì xì
Phong tục tặng tiền mừng tuổi (lì xì) ngày Tết Nguyên Đán có ý nghĩa chúc sức khỏe, may mắn và đem lại niềm vui cho mọi người, nhất là trẻ em. Xưa kia, ở Trung Quốc, tiền mừng tuổi là một vòng đỏ xâu 100 cắc tiền đồng, biểu hiện cho lời chúc sống lâu trăm tuổi. Ngày nay, tiền mừng đầu năm, tượng trưng cho sự may mắn, thành đạt, được cho vào phong bì màu đỏ, in hoa văn đẹp mắt gọi là bao lì xì. Phong tục này phổ biến ở một số nước châu Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Việt Nam... Tuy nhiên, ít ai biết rằng, tục lì xì có xuất xứ từ Trung Quốc.
Theo truyền thuyết xa xưa, có một con yêu quái thường xuất hiện vào đêm giao thừa, thích xoa đầu trẻ con đang ngủ ngon giấc, khiến cho chúng giật mình khóc thét lên. Hôm sau, trẻ đau đầu, sốt cao làm các bậc cha mẹ không dám ngủ để canh. Có một cặp vợ chồng ngoài 50 tuổi mới sinh được mụn con trai. Tết năm ấy, có 8 vị tiên dạo qua nhà (bát tiên gồm có: Hà Tiên Cô, Tào Quốc Cửu, Lam Thái Hòa, Trương Quả Lão, Hán Chung Ly, Lý Thiết Quải, Lữ Động Tân, Hàn Tương Tử), biết trước cậu bé này sẽ gặp tai họa với yêu quái liền hóa thành 8 đồng tiền nằm trước cửa nhà cặp vợ chồng. Sáng ngày 30 tháng chạp, vợ chồng thức giấc thì thấy 8 đồng tiền nằm trước cửa. Thấy đẹp nên hai vợ chồng lấy giấy đỏ gói những đồng tiền này lại rồi để trong nhà. Thế là 8 vị tiên ngày đêm túc trực canh cho em bé. Nửa đêm giao thừa, con yêu quái xuất hiện, vừa giơ tay định xoa đầu đứa trẻ thì những đồng tiền lóe lên những tia vàng sáng rực khiến nó kinh hoàng bỏ chạy. Việc lấy giấy đỏ gói tiền được kể lại cho bà con làng xóm. Mọi người vui mừng, bắt chước làm theo và dần dần trở thành phong tục mừng tuổi đầu năm.
Một truyền thuyết khác cho rằng, tục tặng tiền mừng tuổi bắt nguồn từ đời nhà Đường (Trung Quốc). Năm đó, Dương Quý Phi hạ sinh một hoàng tử. Được tin mừng, vua Đường Huyền Tông đích thân đến thăm và ban cho Dương Quý Phi một số vàng bạc gói trong tấm giấy đỏ. Dương Quý Phi coi đó vừa là tiền mừng vừa là chiếc bùa Hoàng Đế ban tặng con trẻ để trừ tà. Việc này đồn đại ra ngoài dân gian, người ta bắt chước tặng tiền mừng và coi đây như món lộc trừ tai họa, mang lại nhiều may mắn cho trẻ con.
Một số ý kiến cho rằng lì xì đã theo chân những người Minh Hương tới Việt Nam với mục đích lánh nạn trong những năm cuối thế kỷ 17, đầu thế kỷ 18. Cũng có người nói rằng, phong tục mừng tuổi đã có ở nước Đại Việt từ sau thời kỳ Bắc thuộc.                                   
1.2 Lì xì là gì?
Ngày nay mỗi khi Xuân về, khi người lớn tất bật lo cho cái Tết thì sung sướng nhất vẫn là trẻ em. Dù là quê nghèo hay nơi phố thị, Tết vẫn là điều gì đó để chúng háo hức mong chờ.
Xung quanh chuyện lì xì ngày Tết bằng tiền và bằng… chữ. Nghe hai tiếng lì xì người ta liền tưởng tới bao giấy màu đỏ, nho nhỏ, bên trong có xếp mấy tờ tiền mới. Vậy hai tiếng lì xì ở đâu ra? Nguồn gốc của nó thế nào? Miền Nam gọi là tiền lì xì, miền Bắc gọi là tiền mừng tuổi.
Tên gọi lì xì trước đây chỉ phổ biến ở miền Nam, nơi có cộng đồng người Hoa đông đảo sinh sống, nhưng với sự giao lưu văn hoá, giờ đây những người miền Bắc cũng dùng từ này thay cho chữ “mừng tuổi” hay “phát vốn”.
Trong cuốn từ điển hiện nay do Viện Ngôn ngữ học, Trung tâm Từ điển học thì từ lì xì giải thích: là mừng tuổi (bằng tiền). Tiền lì xì cho các cháu ngày mùng một Tết. Lì xì bằng tiền không chỉ giới hạn trong mùng một Tết, mà có thể diễn ra liên tục suốt ba ngày đầu năm, thậm chí kéo dài tận những ngày “mùng” cuối cùng của Tết như mùng 9, mùng 10.
2. Ý nghĩa của lì xì
Tục mừng tuổi đầu xuân không biết đã du nhập vào nước ta và trở thành một mỹ tục đẹp từ bao giờ. Chỉ biết, hàng năm chuẩn bị đón xuân là người người, nhà nhà lại chuẩn bị tiền lẻ để mừng tuổi. Bắt đầu từ thời điểm giao thừa đến mồng một, mồng hai… tết, gia đình, người thân lại quây quần, đoàn tụ, chúc tụng và mừng tuổi nhau. Đầu tiên là cháu con mừng tuổi ông bà, cha mẹ mong được sống lâu trăm tuổi... Sau đến ông bà, cha mẹ mừng tuổi lại con cháu, mong con cháu chăm ngoan, học giỏi. Không chỉ có vậy, khi khách đến thăm hỏi vào những ngày Tết cũng không quên lì xì cho con cháu của gia chủ kèm theo lời chúc phúc đầu năm. Như vậy, đầu năm mới nhận phong bao lì xì là nhận tình yêu thương và lời chúc may mắn, hạnh phúc trong cả năm. Lì xì nhằm cầu chúc người nhận gặp may mắn, phát đạt. Thường người Hoa bỏ tiền vào bao giấy màu đỏ. Người Việt Nam ta cũng làm tương tự, phổ biến ở miền Nam ngày Tết. Ở miền Trung thì ông bà cha mẹ, người tôn trưởng cho con cháu tiền mới vào dịp Tết gọi là “tiền mừng tuổi”. Không chỉ người lớn mừng tuổi con cháu, mà hồi xưa, con cháu phải mừng tuổi ông bà trước. Qua giao thừa, tới sáng sớm mùng một, con cháu bảo nhau tới nhà thờ để chúc Tết và lạy mừng ông bà, cha mẹ.
Tiền này không nhằm để cất cho nặng hầu bao, mà ngụ ý cầu chúc cho người nhận quanh năm vui vẻ, hạnh phúc, may mắn. Tục mừng tuổi nay còn đó. Ông bà, cha mẹ, chú bác, cô dì, cậu mợ lì xì lớp cháu, con. Bằng hữu thân quyến tới nhà ai chúc Tết lì xì trẻ con của nhà đó. Chủ nhà đón khách tới chúc Tết lì xì trẻ em đi theo khách. Ý nghĩa chính không nằm ở “tiền” mà ở “tình”, tức ở lòng mong ước cầu chúc các cháu hay ăn chóng lớn, vui chơi, học hành tấn tới, còn phong bì nặng nhẹ nhiều ít (tiền) không phải là điều đáng để tâm lắm.
3. Phong bao nhỏ, ý nghĩa lớn
Ngày Tết trẻ con được nghỉ học, được đi chợ, được mặc áo mới và nhất là chúng được mừng tuổi bằng tiền trong phong bao đỏ chót. Lì xì là những phong bao màu đỏ bên trong chứa tiền mới, gọi là tiền may mắn. Phong bao tượng trưng cho sự kín đáo, không muốn có sự so bì dẫn đến chuyện xích mích, không vui trong ngày Tết. Phong bao mừng tuổi còn tượng trưng cho tài lộc, nhiều người nhận được hay cho đi càng nhiều bao lì xì thì càng tin rằng mình đã phát tài phát lộc cho người khác.
Sáng mùng Một là thời điểm thích hợp nhất để mừng tuổi. Tất cả con cháu trong gia đình tụ hợp lại để chúc thọ ông bà, cha mẹ. Ý nghĩa chính không nằm ở “tiền” mà quan trọng là ở thông điệp, con cháu chúc ông bà bách niên giai lão, ông bà mong con cháu làm ăn phát đạt, ăn nên làm ra, trẻ em thì hay ăn chóng lớn… Vì thế, tiền lì xì thường là những món tiền nhỏ nhưng gồm cả tiền lẻ và tiền chẵn.
4. Nỗi lo tiền lì xì tết, tục lì xì đang dần bị thương mại hóa
4.1 Lì xì bị thương mại hóa
Lì xì là một phong tục đẹp của nước ta trong dịp tết cổ truyền. Tuy nhiên, nét văn hóa này đang ngày một mai một. Tục lì xì nhiều khi đã biến tướng thành cái “cớ” để nhân viên tặng quà sếp với hy vọng sang năm mới được thăng quan, tiến chức, hay đơn giản là để gây dựng mối quan hệ làm ăn…
Tiền mừng tuổi cũng không đơn thuần thay cho những lời chúc tốt đẹp đầu năm, mà mừng tuổi đầu xuân còn ngầm chứa nhiều mục đích, toan tính cá nhân. Thói thực dụng của người lớn đã vô tình “lây” sang con trẻ. Chúng đã biết tị nạnh, so bì giá trị đồng tiền. Chính vì thế, ý nghĩa tốt đẹp của tục lì xì đã dần mất đi.
Ngoài kiểu mừng tuổi với mục đích “xin-cho”, còn có kiểu mừng tuổi để trả nợ. Nhà nào mừng tuổi con mình bao nhiêu thì mình phải mừng lại con họ bấy nhiêu. Vậy là lì xì cũng bằng hòa và hai bên đều “tỷ hòa”. Ý nghĩa cầu chúc tốt lành cho người khác đã không còn mà chỉ còn ý thức là trả nợ nhau. Nhiều nhà đi chơi tết còn cố đèo đi cho bằng hết những đứa trẻ trong nhà đi để kiếm được thật nhiều tiền mừng tuổi tết, hay mình có lì xì con người ta thì cũng được trả nợ.
Có người kể: khi anh vừa lì xì cho mấy cậu nhóc, chúng chỉ vội cảm ơn qua loa cho xong chuyện rồi mở bao lì xì xem bên trong bao nhiêu. Thấy tờ 10 nghìn đồng, mấy đứa kháo nhau kêu “bèo quá” rồi rút tờ tiền nhét vào túi áo, ném luôn cái bao trước mặt anh, làm anh ngượng chín mặt với những người xung quanh. Hóa ra tiền mừng tuổi thời nay không đơn  giản nằm ở tấm lòng, ở ý nghĩa “lấy hên” mà chủ yếu nằm ở “sức nặng” giá trị của đồng tiền bên trong bao lì xì đó là bao nhiêu?   
4.2 Nỗi lo tiền lì xì tết
Những ngày cuối năm, mọi người ai nấy đều xôn xao chuyện đổi tiền lì xì tết. Hầu hết mọi người đều đổi 500 nghìn đến 1 triệu tiền mừng tuổi, có người sang hơn thì đổi đến cả chục triệu đồng. Lạ lùng thay, năm nay hầu hết mọi người đều đổi tiền 100, 200 nghìn thay vì 5 nghìn, 10 nghìn như trước. “Văn hóa phòng bì” đã ảnh hưởng nhiều sang phong tục lì xì. Đáng xấu hổ cho câu chuyện những ngày đầu năm, nhiều nhân viên than phiền về việc lì xì ngày tết cho con sếp. Có cô kể năm qua phải lì xì mất “6 vé” cho con của sếp trưởng và 2 sếp phó. Nhiều người mượn cớ lì xì để làm quà nịnh bợ cấp trên mong nhận được sự nâng đở trong công việc.                                      
Sếp to thì phong bì cũng to theo… Tết đến có lẽ không ít người người cảm thấy khó xử và đau đầu với chuyện lì xì  Phải chăng đã đến lúc để người lớn chúng ta nhìn nhận lại ý nghĩa thực sự của nó, nhìn nhận lại vấn đề thực tế mà nó đang bị biến tướng. Đã đến lúc chính người lớn chúng ta phải trả lại giá trị nhân văn của tập tục này. Nhiều người lớn thì bị áp lực khi phải chuẩn bị tiền lì xì cho gia đình, họ hàng, đối tác... Lì xì ít thì thấy ngượng ngùng, khó coi, mà lì xì nhiều thì không biết thế nào cho đủ, nhất là lại phải đáp lễ đối với những người đã lì xì trẻ em, người già của gia đình mình. Nhiều gia đình nghèo chuẩn bị cho cái tết nhiều khi số tiền chi tiêu mua sắm ăn tết ít hơn số tiền chẩn bị cho lì xì cho các sếp và con cháu của bạn bè, người thân.
5. Lì xì theo tâm linh
5.1 Mặt tốt của lì xì theo tâm linh
Đây là tục lệ mừng tuổi trong dịp Tết Nguyên đán với ý nghĩa phát vốn, ra vốn. Tiền lẻ được đặt vào chiếc phong bì nhỏ có trang trí màu vàng son rực rỡ, người lớn lì xì cho trẻ em, con cái lì xì cho bố mẹ, ông bà, người trẻ lì xì cho các bậc cao niên… Đây là lộc đầu năm với tiền lẻ hàm ý tiền này là phát vốn cho người khác ,số tiền vốn  này sẽ sinh sôi nảy nở trong năm này làm ăn phát đạt, tài lộc dồi dào. Với những người đang làm ăn phát đạt may mắn thì đồng tiền vốn này là đồng tiền may mắn, cái may mắn của người lì xì sẽ truyền cho người nhận lì xì được may mắn theo, nhất là với người đang ở vận xui nhận được đồng tiền hên thì bớt xui xẻo.
5.2  Mặt không tốt của lì xì theo tâm linh
Nhiều người cứ tưởng nhận được tiền lì xì của người khác là may mắn. Điều này có có hai mặt tốt và xấu. Mặt tốt đã trình bày ở trên (5.1). Mặt xấu của người nhận tiền lì xì cũng xảy ra với những người đang gặp vận xui họ đem tiền lì xì cho người khác là họ đem cái xui của mình cho người nhận bao lì xì. Những người nào nhận được bao lì xì này sẽ bị xui lây. Nếu người nhận đang hên thì sau khi nhận tiền lì xì sẽ nhận được cái xui của người cho. Việc làm này giống như  những người đang xui, đang bệnh nặng họ làm lễ giải hạn cúng tiền, vàng và đem  bộ quần áo của họ bỏ ở ngã ba đường. Ai mà lấy những thứ ấy dùng thì người dùng những thứ ấy sẽ lãnh cái xui của người kia. Giống như khi ta đi đường nhặt được tiền rơi đó là đồng tiền may mắn nếu như chủ của nó đang may mắn, còn nếu người đánh rơi tiền đang gặp vận xui thì người nhặt được tiền sẽ xui theo.

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

Design by Pcduchiep